شديد در ديدگاههاى آنان به چشم مىخورد به گونه‌اى كه گاهى ديدگاهها در نقد أسانيد احاديث تحريف نما در دو طرف نقيض ، بين نفى و اثبات قرار مىگيرد . گروهى از آنان ، اين احاديث را از نظر سند در نهايت صحت و اعتبار مىشناسند و گروهى ديگر آنها را بىاعتبار و ضعيف قلمداد مىكنند . « 1 » تفاوت انظار در بررسى مداليل : اساسا پاسخهاى اماميه به مداليل احاديث تحريف نما ، با تحليل واژه‌هاى كليدى اين احاديث مانند : « إقراء » ، « تنزيل » و « تحريف » صورت مىپذيرد آنان با بررسى اين واژه‌ها در اصطلاح حديث و توجه به سير تاريخى آنها و نيز تفكيك قرائت آيه از متن آن به بررسى اين احاديث مىپردازند ، تا نشان دهند اين احاديث درصدد بيان شرح و تفسير و تحريف معنوى است و با مسئله تحريف الفاظ قرآن ارتباطى ندارد . « 2 » پاسخ اكثر محققان و مفسران اهل سنت به احاديث تحريف‌نما بر تفكيك نوع قرائت آيه از متن آن و نيز ( بيشتر به دليل همان تفاوتها ) بر نظريه « نسخ التلاوة » مبتنى است . « 3 » اين نظريه از يك‌سو پاسخى به روايات تحريف‌نما است و از سوى ديگر

--> ج 1 ، ص 26 ؛ سيد مرتضى عسكرى ، القرآن الكريم و روايات المدرستين ، ج 3 ، در همين جلد از كتاب علّامه عسكرى تمام أسانيد روايات ، مورد بحث و بررسى قرار گرفته و ضعف آنها از ديدگاه دانشمندان رجال‌شناس برملا شده است . ( 1 ) . ر . ك : سلامة القرآن من التحريف ، ص 187 - 200 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 53 - 59 ؛ الصافى فى تفسير القرآن ، ج 1 ، ص 50 ؛ البيان فى تفسير القرآن ، ص 123 - 125 ؛ القرآن الكريم و روايات المدرستين ، ج 1 ، ص 286 - 316 ؛ صيانة القرآن عن التحريف ، ص 239 - 272 ؛ آلاء الرحمن ، ج 2 ، ص 77 و . . . ( 3 ) . ر . ك : سلامة القرآن من التحريف ، ص 209 - 213 علاجهاى ديگر اهل سنت از اين اخبار عبارت است از : حمل بر « شرح و تفسير آيات » ر . ك : قاسم ابن سلام ، فضائل القرآن ، ص 195 ؛ زركشى ، البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 215 ؛ صبحى صالح : مباحث فى علوم القرآن ، ص 112 . حمل بر « سنت » ر . ك : ابو جعفر نحاس ، الناسخ و المنسوخ ، ص 8 ؛ آرتور جفرى ، مقدمتان فى علوم القرآن ، ص 85 . « حديث قدسى » ر . ك : عبد اللّه ابن قتيبة ، تأويل مختلف الحديث ، ص 292 ؛ احمد عاصمى ، المبانى لنظم المعانى مخطوط ، ص 62 ، 63 . « وضع و خطاى راوى » ر . ك : محمود